Đọc góp ý của bạn TVD, Sáu chợt giật nảy mình không hiểu Cường Để hay Cường Đễ?

Sai cái gì thì được chứ tên ông Kỳ ngoại hầu Cường Để mà sai là hổng có được dù chỉ là dấu hỏi hay dấu ngã.Dù sao ổng cũng là ông tổ của bọn mình.

Sáu nhìn qua các trang web khác đều thấy ghi là Cường Đễ. Chết rồi.Sáu định thay đổi lại giao diện cho đúng.Nhưng vốn tính cẩn thận,Sáu vào google bấm lia bấm lịa,tham khảo nhiều tài liệu đều thấy ghi là Cường Để.Vậy có hai nhà cách mạng tiền bối lận hay sao?

Trên trang Trí thức Việt có viết: Nhà thơ, nhà hoạt động cách mạng Cường Để tên thật là Nguyễn Phúc Đan (阮福單), thường gọi là Nguyễn Phúc Cường Để, còn có biệt danh là Nguyễn Trung Hưng (阮中興), sinh ngày 28-2-1882, nhằm ngày 11 tháng Giêng năm Nhâm Ngọ, tại Huế. Ông là con Hàm Hóa Hương Công, cháu năm đời vua Gia Long,  Trong Hoàng tộc, ông được phong tước Hầu nên đương thời gọi là Kỳ Ngoại Hầu Cường Để (畿外侯彊柢).Các cuốn sách Hoàng tử Cường Để cả Ts Trần Mỹ Vân xuất bản tại Sydney cũng ghi Cường Để.

Tương tự như vậy 50 năm trước đây cuốn sách Cuộc đời Cách mạng Cách mạng Cường Để vẫn lai ghi là dấu hỏi.  Gs Vĩnh Sính một chuyên gia nghiên cứu về mối quan hệ lịch sử Việt- Nhật đã tìm thấy trong Văn khố của Bộ Ngoại giao Nhật Bản có một tư liệu đáng chú ý về việc tiếp xúc ở Nhật trong khoảng 1931 – 1933 giữa Lê Quốc Vọng (về sau là Thiếu tướng Lê Thiết Hùng), Bùi Hải Thiệu (5) và một nhân vật khác cũng ở trong phong trào cộng sản VN ở TQ là Cao Văn Bình, với KNH Cường Để lúc bấy giờ đang cư ngụ ở Tokyo. Việc tiếp xúc này hình như chưa từng được đề cập đến ở Việt Nam bao giờ.Tài liệu này cũng cho thấy tên chính thức của cụ tổ nhà mình là dấu hỏi.

Mất gần 30phút chỉ cho dấu hỏi hay dấu ngã,nhưng Sáu cảm thấy nhẹ nhõm cả người,nếu không câu hỏi của bạn TVD sẽ làm Sáu mất ngủ đó.Nhưng chân lý là vô cùng tận,bạn nào có ý kiến gì khác xin bày cho Sáu nhé.

Cường Để

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

 

Kỳ Ngoại Hầu Cường Để

Kỳ Ngoại hầu Cường Để (chữ Nho: 畿外侯彊柢; 1882-1951) nguyên tên là Nguyễn Phúc Đan (阮福單), còn có biệt danh là Nguyễn Trung Hưng (阮中興) là một nhà cách mạng Việt Nam vào đầu thế kỷ 20. Về gia thế, ông là cháu trực hệ của hoàng tử Cảnh, tức là cháu đích tôn 6 đời của vua Gia Long (do hoàng tử Cảnh mất sớm, ngôi vua truyền về ngành thứ 2 của hoàng từ Đảm, tức vua Minh Mạng^[1].)

 

Cường Để (đứng) và Phan Bội Châu, năm 1907

Vì nguyên cớ dòng dõi chính thống của gia đình ông, nên nhiều nhà ái quốc như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu đã có kế hoạch liên lạc với gia đình ông để lập lại ngôi vua, thay cho vua Khải Định vì vị vua này hợp tác với thực dân Pháp. Tuy nhiên vì lý do tuổi già, cha ông từ chối, nhưng giới thiệu ông thay mặt gia đình tham gia phong trào. Khi Phan Đình Phùng mất, khả năng đấu tranh vũ trang không còn, ông chuyển sang hoạt động chính trị. Ông trốn sang Nhật và cùng với Phan Bội Châu cổ động phong trào Đông Du. Là một hoàng thân nhà Nguyễn, ông có tư tưởng quân chủ lập hiến và nhận làm người lãnh đạo Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội. Địa bàn ảnh hưởng của ông mạnh nhất trong giới giáo dân Cao Đài.

Năm 1910, người Nhật do muốn vay 300 triệu franc từ Chính phủ Pháp, chấp thuận yêu sách của Pháp trục xuất ông và Phan Bội Châu, cũng như các học viên phong trào Duy Tân tại Nhật, nên ông phải rời bỏ Nhật sang Trung Quốc. Các học viên của phong trào Duy Tân của ông sang Trung Quốc tiếp tục hoạt động phản kháng Pháp, đa phần sau này không trở về Việt Nam mà trở thành công chức trong bộ máy chính quyền ở Trung Quốc, hoặc làm quan nhỏ như quan huyện ở địa phương.

Vì trông cậy vào người Nhật, ông ủng hộ quân Nhật xâm chiếm Việt Nam vì nghĩ họ có thể giải phóng đất nước khỏi tay thực dân Pháp. Tuy nhiên sau đó vì thấy họ không thật tình muốn giúp người Việt mà chỉ muốn tranh giành ảnh hưởng với các cường quốc Tây phương tại Á Đông, ông đã thất vọng.

Ông mất năm 1951. Di chúc ông dặn trao lại các tài vật cho giáo hội Cao Đài. Do đó năm 1954 một phần di cốt của ông được người Nhật trao cho lãnh đạo Cao Đài Phạm Công Tắc đem về Tây Ninh. Năm 1957 phần thứ hai di cốt của ông cũng được hồi hương. Tổng thống Việt Nam Cộng hoà Ngô Đình Diệm đã cử hành trọng lễ đón nhận. Phần thứ ba di cốt được chôn trong mộ phần của Đông Du học sinh Trần Đông Phong ở ga Gojigaya（雑司ヶ谷） thuộc tuyến Toden Arakawa (都電　荒川線）. Hổ thẹn vì không vận động quyên góp đủ số tiền cho Phong trào, Trần Đông Phong đã tự sát năm 1908. Cảm kích trước nghĩa khí đó, chính hoàng thân Cường Để đã xây mộ phần cho anh và rồi mộ phần đó lại được dùng làm nơi an nghỉ cuối cùng cho lãnh tụ Việt Nam Phục Quốc Đồng minh Hội.

Trong thời gian ông ở Nhật, Kỳ Ngoại hầu đã chung sống với một phụ nữ Nhật tên Ando Shigeyuki (安藤成行)^[2].

Chú thích

1. ^ Trần Đức Thanh Phong, Trần Đức Giang, Đỗ Thông Minh. Kỷ niệm 100 năm phong trào Đông Du. Tokyo: Tân Văn, 2005.
2. ^ Trần Đức Thanh Phong, Trần Đức Giang, Đỗ Thông Minh. Kỷ niệm 100 năm phong trào Đông Du. Tokyo: Tân Văn, 2005.

SƯU TẦM